“Mijn D-Day” (1) Pointe du Hoc

De Vikingen kenden de frappante plek al, de naam Hoc is afgeleid uit hun taal en komt van Haugr wat heuvel betekent. Voor hun navigatie gebruikten ze deze markante, 30 meter hoge en in zee uitstekende rots. Negenhonderd jaar later zagen de Nazi’s ook haar belang in, vanaf 1942 begonnen ze er ongelooflijke versterkingen aan te leggen. Zware, haast ondoordringbare bunkers voorzien van zware kanonnen. Pointe du Hoc werd door de jaren heen getransformeerd tot vesting. Toen de geallieerden eenmaal besloten hadden tot een invasie op de stranden in Normandië, dwarsboomde ze de plannen. Haar geschut -buitgemaakt op de Fransen- was van hetzelfde kaliber (155 mm) als de scheepskanonnen. Haar projectielen zouden een serieuze bedreiging vormen voor het konvooi en haar landingsboten.
Pointe du Hoc ligt tussen de invasiestranden van Utah-beach en Omaha in en kon beide stranden bestrijken. Vijf maanden voor de invasie informeerde de Geallieerde opperbevelhebber -Generaal Eisenhower- Luitenant-Kolonel Rutter. De man kreeg alle geheime informatie te zien en kon in eerste instantie, toen hij de zwaar verdedigde plek zag,  niet geloven dat hij en zijn Rangers daarop af werden gestuurd. Na zijn eerste verbazing overwonnen te hebben, begon hij zijn manschappen te trainen in het beklimmen van 30 meter hoge rotsen. Ze gebruikten daarvoor mortieren die enterhaken met zware touwen konden afschieten. Rutter zou een half uur (!) de tijd krijgen om naar boven te klimmen met zijn manschappen en de verdediging uit te schakelen. Geschiedde dat niet en het afgesproken signaal (een lichtkogel) werd niet afgeschoten dan zouden zijn versterkingen (500 man) naar Omaha gedirigeerd worden.
Op zes juni begonnen de geallieerde boten met een overweldigend scheepsbombardement. Rookgranaten verdoezelden de komst van de landingsboten. Helaas voor de 225 Rangers was de stroming heel sterk en dreven de boten af. De correctie van de positie kostte een half uur, waardoor de gestelde termijn aan Rutter verstreken was. Bovendien kregen de Duitsers een half uur tijd om zich op de komst van de Amerikanen voor te bereiden.
Blootgesteld aan verschrikkelijk vuur van boven beklommen de Rangers de rotsen, moedig en wanhopig! De haken in de mortieren functioneerden niet of nauwelijks omdat de touwen door het zeewater veel te zwaar werden en zodoende de projectielen hun doel niet konden bereiken. Met messen en bajonetten in de rotsen stekend, klauterden de onverzettelijken door. Bereikten de top en schakelden de bezettingen van de diverse bunkers uit. Tot hun verrassing troffen ze de zware kanonnen niet aan. Door de aanhoudende bombardementen vanuit de lucht hadden de Nazi’s besloten deze verder naar achteren te verplaatsen en te vervangen door houten dummy’s! Nadat ze over de eerste verbazing heen waren gingen de Rangers op zoek. Uiteindelijk vonden ze de zware kanonnen en bliezen deze op.
Voor Rutter en zijn mannen kwam er geen versterking, gedurende twee dagen en nachten -zonder slaap- hielden ze stand tegen de aanvallen van de Duitsers. Toen ze uiteindelijk ontzet werden waren er nog maar 90 manschappen in staat om te vechten.
Tegenwoordig is van het slagveld een gedenkplaats gemaakt. Compleet met museum waar u eerst gefouilleerd wordt voordat u naar binnen mag. De rots is niet meer zo stabiel, en wordt regelmatig -door Amerikanen!- gerestaureerd. De diepe kraters laten overal de sporen van het gevecht nog zien. Enkele bunkers zijn compleet verwoest, brokstukken liggen tientallen meters weg. U mag alleen rondlopen via de aangegeven veilige paden. Bereid u voor op de nodige toeristen. Toen ik er was kwamen er busladingen! Het gaf vooral bij de op de punt gelegen observatiebunker een opstopping. Deze is helemaal gerestaureerd en u kunt er naar binnen. U heeft een fantastisch uitzicht op de landingsplaatsen. In de iconische zwart-wit film (met alleen maar sterbezetting) over D-day houdt een Duitse oudere soldaat de wacht in de bunker. Door zijn verrekijker kan hij door de mist niets zien. Als deze dan plotseling optrekt ziet hij de armada liggen. Verschrikt meldt hij dat per telefoon aan zijn meerdere. Dat stukje van de film is hier opgenomen.
Ik verliet de plek vol bewondering voor de dappere beklimmers van de rots. Inmiddels zijn de Rangers een elite eenheid binnen het Amerikaanse leger. Hun motto: “Lead the Way, Rangers!” Voor het eerst uitgesproken tijdens D-Day.

“Mijn D-Day” (2) Op zoek naar Theodoor Roosevelt

Rij aan rij liggen ze, fantastisch uitgelijnd. Hoe je ook kijkt, de rijen met de witte kruizen staan perfect in diagonale of horizontale lijnen, afhankelijk vanuit welke positie u kijkt. De begraven mannen (en 4 vrouwen) hebben hun blik gericht op het strand van Omaha. Onderscheid in rang valt aan de kruizen niet te zien. In de dood zijn wij allemaal hetzelfde, vergaan tot bot, ontdaan van de ziel. Wat rest is de herinnering.
Men doet er hier, op de Amerikaanse begraafplaats in Colleville-su-Mèr, alles aan om deze levend te houden. Een prachtig museum eert de dappere gevallenen met persoonlijke verhalen en afbeeldingen. Op 35.000 m liggen 9386 soldaten uit Wereldoorlog II begraven en één uit de Eerste. Driehonderdenzeven personen zijn nog steeds niet geïdentificeerd. De bevrijders van Europa liggen in acht vakken begraven. Bovenop 149 kruizen is een davidster geplaatst, de religie van de overledene weergevend.
Ik was op zoek naar het graf van Roosevelt, Brigade Generaal, wegens zijn moed tijdens de landing op Utah-beach postuum onder scheiden met de Medal of Honor!
Hij was de zoon van Teddy (Theodoor) Roosevelt, de ex-president van Amerika en neef van de toenmalige president F.D. Roosevelt. De Brigade Generaal -hij vocht in beide wereldoorlogen- kon maar beperkt lopen, altijd met een stok, als gevolg van een ernstige vorm van Artritis. Dat was waarschijnlijk ook de reden -men vond hem ook te oud, 57 jaar!- dat hem geweigerd werd om samen met zijn mannen in de eerste aanvalsgolf aan land te gaan. Roosevelt nam er geen genoegen mee, hij dreigde ontslag te nemen uit het leger en naar de pers te stappen. Hetgeen heel wat opschudding zou veroorzaken als de zoon van een ex-president geweigerd werd zijn eigen leven in de waagschaal te stellen. Negatieve publiciteit waar de Waroffice op dat moment niet van gediend was. De derde (schriftelijke) aanvraag werd goedgekeurd.
Daardoor kwam het dat zijn zoon Kapitein Quentin II op Omaha tegelijkertijd met hem (Utah) aan land ging. Zij waren de enige vader en zoon die op D-Day de stranden bestormden. Rooseveld was bovendien de eerste Generaal (en de oudste man!) die aan land ging, Montgomery bijvoorbeeld volgde pas zes dagen later.
Overal op het internet kunt u zijn daden tijdens de eerste dagen van de landing lezen, een wonder dat de “langzame” man het overleefde. Op 12 juli 1944 sloeg echter het noodlot toe, in een boomgaard, geen Duitse kogel maar een hartinfarct maakte een eind aan het leven van Theodoor Roosevelt. Hij ligt begraven in Vak D, rij 28, graf 46. Voor alle gesneuvelde mannen die hij aanvoerde en naast Quentin, zijn broer! Deze laatste -piloot- omgekomen tijdens de Eerste Wereldoorlog, overgebracht uit Frankrijk om nu naast elkaar te rusten.
Het ontroerde me. Wat zijn de tijden veranderd, waar zijn die sterke zonen van een Amerikaanse president gebleven. We zien ze tegenwoordig strak in pak en regelmatig in de rechtbank verschijnen.
Nee, dan deze twee onverschrokken strijders. De Verteller van het Oude brengt een saluut!

“Mijn D-Day” (3) Band of Brothers

Ik sta op dit moment naast het invasiestrand Utah-beach geparkeerd. Het waait hard, om niet te spreken over een storm. Regen knettert met bakken uit de lucht. Dan weer gaat de zon schijnen en zwakt de wind een beetje af en is het heerlijk uitwaai weer.
Wat een vreselijke ervaring moet het zijn geweest voor de 13.000 parachutisten die in de vroege ochtenduren van de 6^e juni uit talrijke vliegtuigen sprongen. Wat was het geval?
De nazi’s hadden grote delen in het achterland van het zwaar verdedigde Utah-beach onder water gezet. Het zou voor de landingstroepen een hele opgave worden om over de vier aanwezige wegen landinwaarts op te rukken. Bovendien stonden er vele bunkers voorzien van het modernste geschut en mitrailleurs.
Maar die wind!! Tijdens het springen voelden de mannen het al, ze werden willoos meegevoerd. De parachutisten kwamen over een groot gebied verspreid terecht. Zonder vaak hun officieren, hun radio. Geen notie waar ze waren. Achter elke heg  -en daar zijn er hier veel van- kon de vijand liggen. Een klikapparaat bracht in veel gevallen het onderscheid tussen vriend en vijand. Twee klikken, gevolgd door één klik van de andere kant (of omgekeerd). Met veel moeite slaagden de mannen erin om hun doelen te bereiken, tegen hoge verliezen!
Onder de parachutisten waren de mannen van de 101 Airborne divisie. Ze zullen later in de Tweede Wereldoorlog nog meer heldendaden verrichten. Ze waren onder andere betrokken bij Operatie Market Garden -de mislukte poging van de Geallieerden om de Rijnbruggen bij Arnhem te veroveren- en bij Bastogne waar ze de Duitse tegenaanval door de Ardennen een halt toeriepen. U weet wel, op het Duitse capitulatieverzoek antwoordde de Amerikaanse bevelvoerder: “NUTS!”.
Echt beroemd werden ze bij het grote publiek door de serie Band of Brothers, waarbij Easy Company -onder bevel van Majoor Dick Winters- gevolgd werd vanaf D-Day tot aan de capitulatie.
Hier in Normandië is men de “Screaming Eagles”, zoals hun bijnaam luidt, niet vergeten. In het dorp Carentan is een monument voor ze opgericht ter herinnering aan de zware gevechten die de 101 Airborne daar gevoerd heeft. Het dorp was van strategisch belang omdat ze Omaha en Utah beach gescheiden hield. De 101 veroverde het dorp zonder al te veel weerstand, er werden echter Duitse versterkingen aangevoerd. Deze voerden intensieve tegen aanvallen uit. Maar de geallieerden hielden stand en braken na 6 dagen van verwoede gevechten de weerstand. Carentan was bevrijd.
Het monument is klein, maar hun daden waren groot!

“Mijn D-Day” (4) Sainte Mère Eglise

Daar hangt hij dan, moederziel alleen terwijl de kogels hem om de oren vliegen. De parachutist van de 82^e Airborne Divisie was door een navigatiefout en de sterke wind recht boven het dorp van Sainte Mère Eglise gedropt. De daar aanwezige Duitse troepen openden in het felle maanlicht het vuur op de duidelijk zichtbare mannen. Velen werden gedood, sommigen hadden geluk. John Steele was een van hen. Zijn parachute bleef aan de kerk hangen, urenlang hield hij zich dood om tenslotte door twee Duitse soldaten losgesneden te worden en gevangen gezet.
Daarmede is het verhaal van John Steele in Sainte Mère Eglise nog niet beëindigd. Hij weet te ontsnappen en voegt zich weer bij zijn eenheid. Met hen veroverde hij het dorp.
Steele springt vervolgens boven Arnhem, na hevige gevechten en een mislukte poging om de bruggen te veroveren, weet hij wederom terug te keren op grondgebied dat gecontroleerd wordt door de Geallieerden. Zijn Divisie wordt verplaatst naar België waar hij betrokken raakt bij het Duits Ardennenoffensief.
John Steel overleeft al dit oorlogsgeweld en trekt met zijn Divisie Duitsland binnen, waar hij actief blijft tot het eind van de oorlog. In 1969 overlijdt Steele.
In Sainte Mère Eglise is hij nog vaak terug geweest, het dorp heeft hem tot ereburger gemaakt. Als herinnering aan het gewelddadig verleden hangt tot op heden een dummy van Steele -compleet met parachute- te bungelen aan de kerk. Wel aan de verkeerde zijde! Gedaan voor de toeristen die massaal afkomen op het inmiddels bekende stadje.
Aan de overzijde van de kerk is een fantastisch Airborne museum gebouwd. De Verteller van het oude kan het u van harte aanbevelen. Ze volgt in vijf losstaande gebouwen de parachutisten landing. Geweldige nagebouwde scenes, u stapt bijvoorbeeld in een vliegtuig van de luchtlandingstroepen. Het geluid van de motor, de ontploffende granaten van de luchtverdediging, de spanning op het gezicht en dan …. de jump! Ik beleefde het met spanning en rillingen!
Er was nog een reden om naar Sainte Mère Eglise af te reizen. Het dorp eert Theodoor Roosevelt met een standbeeld. De eerlijkheid gebied wel te zeggen dat er weinig bezoekers komen. Het beeld ligt achter het museum verstopt, de meeste in geschiedenis geïnteresseerden weten niet eens dat het er staat. Er is geen verwijzing naar toe. Maar enfin -we zijn tenslotte in Frankrijk-, ik heb het levensechte, op ware grote, zeer gelijkende beeld gevonden. Dat hij hier geëerd wordt heeft te maken met het feit dat Roosevelt hier tijdelijk begraven is geweest. Zijn graf werd door verschillende hoge militairen en regeringsleiders bezocht. Het maakte van Sainte Mère Eglise een soort bedevaartsoord. “Waar heeft de Verteller het over?”, vraagt u zich misschien af. Leest u dan het tweede stukje dat ik in deze serie “Mijn D-Day” geschreven heb.
De in de Eerste Wereldoorlog gewond geraakte Brigade Generaal -gifgas en kogel- en aan hartfalen en zware artritis leidend, staat met zijn onafscheidelijke stok afgebeeld. Deze kunt u overigens bekijken in het museum van Utah-beach. Kolonel James Rodwell heeft het reliek -als een soort eerbetoon- de hele verdere oorlog meegedragen. Via de familie van de man is ze in het bezit van het museum gekomen.
Geschiedenis is van ons allemaal en eens worden we zelf geschiedenis. 

“Mijn D-Day” (5) A walk on the beach

Langzaam zakken mijn voeten weg in het zand. Lopend langs de vloedlijn, speurend naar fossielen en mooie stenen gaan mijn gedachten terug in de tijd. Eenentachtig jaar om precies te zijn. Zwaar bepakte jonge mannen en één oudere met slechts een pistool en wandelstok haastten zich over het strand, wanhopig en moedig proberend de op hen afgeschoten projectielen te ontwijken.
Een paar uur later stap ik het kleine museum, op 300 meter afstand van Camping Omaha-Beach binnen. Het is het zoveelste museum, ik heb er eigenlijk wel een beetje genoeg van. Al dat oorlogstuig, overal prachtig opgesteld, bijzondere wapens en persoonlijke items. Ik heb het wel gezien. De man achter de kassa overtuigde me, ze hadden een buitengewone film, met een virtuele realiteit (VR) bril waardoor ik 360 graden rond kon kijken en een koptelefoon op voor het geluid. Gezeten in een hangar, uitgerust met spullen uit de jaren ’40, op een stoel uit die tijd begon de tien minuten durende movie over D-Day. Na afloop heb ik nog zeker een kwartier sprakeloos in de comfortabele stoel gezeten. Zo dicht bij de oorlogsrealiteit ben ik nog nooit gekomen. Midden in de gevechten met alle bijhorende geluiden -wind, golven, kanon gebulder, rondvliegende kogels en stervende mannen- en nog in kleur ook.
Middels dit stukje wil ik u op de hoogte stellen van mijn indrukwekkendste ervaringen op de Beaches.
In de buurt van Ouistreham vindt u een monument voor de gevallen Britse soldaten tijdens de landing en de strijd om Normandië. Ongeveer 1450 mannen en 2 vrouwen verloren hun leven. Het monument is groot, het bronzen beeld van de landende Britten geëmotioneerd weergegeven, maar het aller -ja aller- overweldigends is de in gietijzer uitgevoerde silhouet van elke omgekomen Brit, compleet met naambordje. Ze staan met het hoofd gebogen voor u, treurend om het verlies van hun eigen leven en die van hun kameraden. Midden tussen hun in staan twee vrouwen, verpleegsters, die om het leven kwamen tijdens het zinken van hun hospitaalboot.
Er is een opmerkelijk verschil in monumenten bij de landingszones van de Amerikanen -Utah en Omaha- en die van de Canadezen, Engelsen en Vrije Fransen (Kieffer commando’s) -Sword, Juno en Gold-. De laatsten zijn veelvuldiger en kleiner, meer toegespitst op de diverse eenheden van een Brigade, terwijl bij de Amerikanen alles veel pompeuzer is, meer voor massale herdenkingen. Langs de hele kust -althans bij de plaatsen- hangen banieren met namen en gezichten van gewone soldaten. Onze helden, staat erop vermeld.
Duitse begraafplaatsen heb ik niet bezocht, gek hè, komt gewoon niet in me op! De Amerikaanse begraafplaats in Colleville vond ik het meest indrukwekkend. Misschien vanwege het grote aantal gevallenen, misschien omdat Theodoor Roosevelt en zijn broer er begraven ligt, misschien vanwege de oude Dacota die er net een Fly-over deed. Ik weet het niet.
Veertig jaar geleden toen ik voor het eerst vluchtig de stranden bezocht, lagen er nog diverse granaten en hulzen verspreidt over de duinen en het strand. Gelukkig zijn deze bijna allemaal opgeruimd en leveren ze geen gevaar meer op voor de toeristen. Deze zijn er massaal, zelfs nu de schoolvakanties afgelopen zijn, de temperatuur aanzienlijk gedaald is en de wind voor het grootste gedeelte stormachtig was. Busladingen komt u er tegen, vooral irritant als iedereen tegelijkertijd een opengestelde bunker wil betreden. Toch mag u Pointe du Hoc -ook zo’n aantrekkingsmonument- niet missen. U krijgt een goede indruk van de moeilijkheden die de Geallieerde soldaten moesten overwinnen. Wilt u bunkers bezoeken? Ga dan naar Utah-beach. Minder toeristen en vele van de Duitse versterkingen kunt u gewoon bezoeken.
In ieder geval mijn favoriete strand. Ik kon daar geheel alleen met mijn overpeinzingen rondlopen. Bijna veertien dagen ben ik in Normandië geweest en nog lang niet uitgekeken, maar het is tijd om verder te gaan. De prehistorie roept!

Keyphrase: De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië, De stranden van Normandië,