Napoleon, op eenzame hoogte!

De man kent vele aanbidders, maar ook grote aantallen verwensen hem. De Verteller van het Oude heeft grote bewondering voor hem als staatsman en de reorganisaties die hij heeft doorgevoerd. Denkt u daarbij o.a. aan het invoeren van het metriek stelsel, eenheid in gewicht, rechts rijden, invoeren van achternamen en het schrijven van een Burgerlijk wetboek. Om maar eens wat te noemen. Als veldheer was hij -zeker in zijn jonge jaren- onovertroffen. Voor zijn misdaden tegen de mensheid heb ik geen goed woord over, al verdwijnt dat soms bij ons bewonderaars op de achtergrond. Kritisch zijn op de man hier in Frankrijk wordt u bepaald niet in dank afgenomen, hetgeen uw schrijver vanochtend ondervond. In Boulogne sur Mèr stond ik voor een dichte poort vol verbazing te kijken naar de 54 meter hoge sokkel met daarop een bronzen standbeeld van Napoleon. Ik raakte in gesprek met een Fransman die net als ik stond te balen dat de poort gesloten was. Een tijdlang was het gezellig, totdat ik een kritiekpunt liet vallen. De man liet een hartgrondig “Merde!” ontsnappen aan zijn lippen, maakte een handgebaar en draaide zich om.
Licht geraakt, zullen we maar zeggen.
Terug naar Napoleon. In de beginjaren van de 19^e eeuw trok hij bij Boulogne een gigantisch leger samen. Honderdtwintig duizend manschappen uiteindelijk! De hele kust lag vol met allerlei type boten, bedoelt om de troepen over te brengen naar Engeland. Helaas voor Napoleon was de Engelse vloot te sterk en werd in 1805 het voornemen afgeblazen. Daarom rijden de Engelsen nog steeds links (etc.).
Om zijn soldaten een hart onder de riem te steken reikte Napoleon in 1804 tweeduizend onderscheidingen uit aan zijn meest dappere strijders, het Légion d’Honneur! De volgende dag opperde een van zijn generaals (ik geloof de latere Maarschalk Soult, waarschijnlijk omdat tegelijkertijd met de massa uitreiking bevorderd werd!!), dat deze gebeurtenis voor altijd herinnerd moest worden. Een gedenkteken moest er komen! Het ontwerp dat gekozen werd vond zijn inspiratie in de oudheid. Keizer Trajanus had in Rome een zuil met daarop zijn beeltenis laten plaatsen. Niet zo hoog natuurlijk als die van Napoleon, dat begrijpt u wel! De bekostiging van het hele project lag bij het leger. De soldaten moesten per maand een halve dag salaris inleveren, officieren een dag. Voortvarend werd met de bouw begonnen, echter Napoleon werd in 1815 bij Waterloo definitief verslagen en het half gereed zijnde monument kreeg een andere bestemming. De beeldhouwwerken werden vernietigd en de bronzen omgesmolten (behalve de “neutrale” leeuwen).
Vijf jaar later werden de werkzaamheden hervat, maar dan voor de toenmalige koning . Op de acht jaar later gereed gekomen zuil werd een appel geplaatst. Het teken van het toenmalige koningshuis. Ook kwam er een monumentale laan met paviljoens.
Maar zoals dat dan gaat, regenten komen en gaan. Het sentiment, het verlangen naar een grootse tijd,  keerde terug. De appel werd in 1841 werd vervangen door Napoleon.
Maar daarmede is de geschiedenis van het bombastische, maar o zo mooie en indrukwekkende monument, nog niet ten einde. Het overleefde de Tweede Wereldoorlog, niet in de laatste plaats omdat Napoleon keek in de richting van Engeland. Hetgeen de Nazi’s wel beviel. Nota bene Charles de Gaulle vond dat het monument een vredelievender uitstraling moest krijgen. Een nieuw beeld werd geplaats, nu met het gezicht naar het binnenland gericht. Goed voor de Frans/Britse relatie zullen we maar denken. Het origine bronzen beeld staat nu in het kleine museum achter de voor mij gesloten hekken. Wat had ik er graag een kijkje willen nemen. De achtergelaten/vergeten steek van Napoleon is er aanwezig en diverse documenten aangaande de invasie en het Légion d’Honneur worden er tevens bewaard. Maar het aller, allerliefst had ik de meer dan 200 treden in het binnenste van de Colonne de Grande Armee beklommen. Dichterbij Napoleon had ik niet kunnen komen.
Snik!

Gebarentaal op afstand

Een kaap met een voor ons geweldige historie, niet in de laatste plaats omdat de naamgeving uit het oud-Nederlands komt. Negentien kilometer ten zuiden van Cap Blanc-Nez ligt de grijze neus (letterlijke Franse vertaling), Cap Gris-Nez. Slechts vijftig meter hoog, het kanaal overziend en op maar 33 kilometer afstand van Engeland. Het land er omheen is vruchtbaar en voorzien van vele stukken vuursteen. Geen wonder dat de prehistorische mens er al woonde en jaagde. Maar ach, voor een keer was ik daar niet naar op zoek. Ik zocht naar restanten waar eens (1805) een semafoor was geïnstalleerd. Initiatiefnemer was Napoleon Bonaparte! Hij zocht een manier om berichten snel door te geven. Een semafoor is een optisch apparaat, ze stond op een groot houten platform, in het midden daarvan stond een houten paal recht omhoog. Tegen de top aan was een beweegbare horizontale balk gemonteerd, aan beide uiteinden waren “beweegbare armen” bevestigd. De stand van de balk en de armen gaven een letter (in code) aan. Om de tien kilometer werd een semafoor geplaatst zodat de ene post ze met een verrekijker kon lezen en doorgeven aan de verderop staande semafoor. Uiteinde bereikte het bericht zo Parijs (Napoleon) en werd het gedecodeerd. Vooruit lopend op een invasie in Engeland liet de “kleine korporaal” een semafoor plaatsen op Gris-Nez.
Vol verwachting trok ik hijgend en puffend over de steile heuvels naar Cap Griz-Nez. Maar weer eens hadden de Nazi’s de boel “verpest”. Geen aanwijzing te vinden waar eens de standplaats van semafoor was geweest. In plaats daarvan gigantische -en enorm veel- bunkers. De anders toch vrij chauvinistische Fransen hebben er ook geen bord met begeleidende tekst over deze gebeurtenis neergezet. In plaats daarvan teksten over de natuurschoon, prehistorie, de vuurtoren en de Tweede Wereldoorlog. De zeeslag tussen 45 Engelse schepen en een konvooi van kleine schepen onder leiding van een Nederlandse admiraal voor de kust van Gris-Nez was al evenzo niet het vermelden waard.
Het weer en het uitzicht op Engeland was prachtig. Een verkoelende duik in het Kanaal -een paar kilometer terug- deed mij vergeten waarom ik naar Gris-Nez kwam. Morgen maar eens Napoleon bezoeken!!

Waterloo  

Het vroor vijf graden, ik stond te rillen in de ijzige wind. Onbewust gingen mijn gedachten 213 jaar terug in de tijd. De terugtocht van Napoleon uit het brandende Moskou, de oversteek van de Berezina, de lijdensweg van de soldaten. Vergeleken met hen was ik maar een watje, daar onder het monument van Waterloo.
De veel te vroeg overleden Napoleon adept Martin Bril vond het maar een monsterlijk gedenkteken La Butte de Lion, de heuvel van de leeuw. Maar ik vond de 45 meter hoge piramidevormige, met gras begroeide, heuvel, indrukwekkend. Vooral de bronzen leeuw, kijkend naar het Zuidoosten is majestueus.
Koning Willem I gaf opdracht tot de bouw van het monument ter nagedachtenis aan de overwinning op Napoleon in 1815, toentertijd stond ze op het grondgebied van de Nederlanden. De plaats van het monument is mede gebaseerd op waar prins Willem (de later koning Willem II) verwond werd.
Een van de overwinnaars, de Duke of Wellington vond het maar niks. Volgens hem werd het slagveld er door verknoeid. Deze zelfingenomen Brit had waarschijnlijk het liefst gezien dat het een standbeeld ter ere van hem zou zijn in plaats van een monument voor de vrede.
vergis u niet! Tweehonderdzesentwintig treden omhoog, maar dan heeft u een prachtig uitzicht over het niet al te zeer aangetaste slagveld. Overzichtelijk, want de 150.000 soldaten met paarden en kanonnen bevochten elkaar op een gebied van slechts anderhalve kilometer bij een kilometer!! Een waar massacre op de vierkante meter.
Het nieuwe museum -ondergronds om de site niet te veel te verstoren- en het geschilderde panorama van de slag zijn een bezoek waard.
En Napoleon, hij zou in zijn graf hebben gebulderd van het lachen over een voorval in 1831. Franse troepen die de Belgen kwamen helpen in hun onafhankelijkheidsoorlog, draaiden de leeuw om, zodat deze naar Nederland stond te kijken en niet naar Frankrijk. Daarbij brak de staart van de leeuw af. Toch niet zo krachtig als de Le petit Corporel!

Een Pyramide in Nederland 

We kennen allemaal de piramides in Egypte en Soedan. Daarbuiten zijn ze nooit gebouwd, behalve dan in ons land. De Franse generaal Auguste de Marmont richt in 1804 een legerkamp op bij  het huidige Austerlitz, waar hij verschillende bataljons samenvoegt tot een leger van 18.000 man, bedoelt om een invasie van de Engelsen af te slaan. Deze hadden in 1799 al een poging gedaan -in de kop van Noord-Holland) en toen was de aanval slechts met de grootste moeite afgeslagen. In de herfst van 1804 laat hij zijn soldaten  een piramide (frans: Pyramide) bouwen. De soldaten zijn op dat moment klaar met hun oefeningen en de generaal meent dat het bouwen van een piramide een nuttige en goede bezigheid is.
De Marmont had met Napoleon in Egypte gevochten en kende daardoor de piramides. Hij had de bedoeling om een beeld van de keizer er bovenop te plaatsen, zover is het niet gekomen. Hij moest weer op veldtocht. Met Napoleon versloeg hij de Russen en de Oostenrijkers bij het plaatsje Austerlitz in Zuid-Duitsland. Koning Lodewijk Napoleon -de eerste koning van Nederland!- veranderde de in de volksmond bekend staande Pyramide van Marmont in de Pyramide d’Austerlitz, als eerbetoon aan deze overwinning.
Het dorpje in de buurt kreeg dezelfde naam.
Toen ik de piramide bezocht, was het druk. Een speeltuin in de buurt en een herberg (deels uit 1800) zorgt voor een leuk familie uitje.
Minpuntje: het informatiecentrum was dicht wegens gebrek aan vrijwilligers. Maar des ondanks is het zeker de moeite waard de steile klim naar de top van de piramide te maken. Wat een fantastische belevenis en uitzicht.