Lascaux, een gedeeltelijk succes!

Als jongetje van een jaar of tien fantaseerde hoe ik met vier Franse vrienden op zoek was naar (mijn?) een hondje. Na vergeefs een paar dagen gezocht te hebben, hoorden we in de verte een geblaf. Vanuit een gat klonk een opgelucht geluid, blij om gevonden te worden. De rakker! We moesten alleen de opening waardoor het beestje naar binnen was gekropen groter maken, zelfs voor ons kleine mannekes was de kruipruimte te klein. Eénmaal binnen ontvouwde zich een magisch tafereel in het schijnsel van het licht. Wanden vol met kleurrijke dieren! De story is waar, met uitzondering van mijn deelname! Het verhaal van de meester had blijkbaar mijn fantasie geprikkeld.
De ontdekking vond plaats in 1940, Frankrijk was bezet en de vondst vormde enig goed nieuws in barre tijd.
Na jaren van openstelling voor het publiek -de grot was 20.000 jaar hermetisch afgesloten geweest- bracht zuurstof en zweet schade aan het geheel toe. Kort daarop werd besloten een replica van een gedeelte van de grot te bouwen. Inmiddels zijn we toe aan Lascaux IV, minutieus nageschilderd met dezelfde tinten. Een enorm bezoekers centrum is bovenop gebouwd.
En daar stond ik dan vanochtend. Vol verwachting en geïmponeerd door het kollossale gebouw. Abrupt onderbroken door hordes schoolkinderen en pensionado’s. Zo was het in mijn droom niet geweest!
Aan de kassa kocht ik een ticket (€22,-) waarop de toegangstijd vermeld stond. Vijfenveertig minuten wachten en daarna met een groep van 50 personen naar binnen. Gruwel, gruwel en nog eens gruwel!!
Toen ik eindelijk door een moderne deur de nagebouwde grot binnenging, viel ik stil van verbazing. Nog nooit zulke mooie uitingen van onze voorouders gezien!
Prachtige paarden -allen met dikke buiken-, stoere en onverzettelijke oerossen -allen en profiel weergegeven-, herten met enorme geweien en geheimzinnige tekens waarvan de archeologen denken dat ze bedoeld zijn om te communiceren.
Het is natuurlijk een nep grot, maar dan wel één van een ongelooflijke kwaliteit. Binnenin vergeet u dat u in een replica staat. Maar ongestoord door de nauwe gangen van de grot lopen kunt u vergeten. Daarvoor is het bezoekersaantal te groot en vormt ze een bron -althans bij mij- van ergernis. Hoe zal het hier in de zomervakantie zijn geweest?
Blij dat ik het gezien en bewonderd heb, voor een eerste indruk van de kunst van onze directe voorouders is ze een must.
Hopelijk beleef ik mijn droom nog eens.
     

Abri(nk) – fermé, closed., Geschlossen, gesloten, open

We kennen allemaal wel het woord abri. Ze isi is een halfopen, grotendeels glazen wachthuisje dat bescherming biedt bij bus- of tramhaltes en stations, maar ook een formaat is voor buitenreclame. Het woord komt van het Franse werkwoord abriter, wat ‘beschutten’ betekent. Abri’s zijn vaak voorzien van lichtbakken om posters in te tonen, en de reclame-inkomsten dragen bij aan de kosten en het onderhoud ervan. (AI-verklaring)
In de prehistorie is ze een overhangend deel van een rots, ook een soort bushokje zo u wilt, maar dan zonder de vervuilende weggebruikers. Bedoeld om te schuilen, wonen en als jagerskampement. Vaak moeilijk te bereiken, dus een perfecte schuilplaats en uitkijkpost. Laten we voor het gemak de holeleeuwen en beren even wegdenken, deze hielden van dezelfde schuilplaatsen als de mens. Menig conflict zal tussen onze voorouders en de gevaarlijkste dieren uit die tijd zijn uitgevochten. De abri’s zijn meestal gericht op het zuiden, lekker lang zon op de verwarmende rotsen.
Ik zit in het mekka van de prehistorische grotten en abri’s, in de Périgord, een streek ten oosten van Bordeaux. Na gisteren Lascaux bezocht te hebben wilde ik vandaag op abri-jacht.
De eerste, na een zware klimtocht, was dicht. Niet getreurd, op weg naar de volgende, wegens restauratiewerkzaamheden gesloten tot nader orde. De stemming begon al iets te zakken, maar het was nog vroeg op de dag en de abri’s liggen niet zo ver uit elkaar. Niet allemaal zijn ze toegankelijk, begrijpelijk. Maar ik zou toch tenminste één bezoeken, dat stond vast. Inmiddels zijn we bij abri zeven en acht. Deze waren open, alleen niet op dinsdag! Dan maar op zoek naar een museum, ook gesloten. U raadt het al: dinsdag! De enige die open was en het woord Prehistorie in het Frans groot op voorgevel had laten schilderen, is geen bezoek of vermelding waard.
Dan maar weer terug naar de grotten. Een archeologische vriend -trouwens net Nederlands Kampioen vuistbijlen slaan!- raadde me de grot van Roufuignac aan. Hier zouden mammoeten en neushoorns zijn afgebeeld. U raadt het alweer aan mijn schrijfwijze: dicht op dinsdag! Maar hier kom ik morgen zeker terug, het voorportaal dat direct een eind naar beneden liep, was al spectaculair genoeg.
De stemming was inmiddels behoorlijk gezakt, het was al later in de middag. Dus op zoek naar een camping om voor u een stukje te typen. Zo maar ergens staan wordt hier niet getolereerd. Jammer, want de tour door het gebied was schitterend, mooie vergezichten, kleine weggetjes door dichtbeboste streken etc.. Het seizoen voor de campings is blijkbaar voorbij. Vier, door mij bezocht, waren dicht.
Onverwachts werd de dag positief afgesloten. Ik passeerde “Les grottes du Roc De Cazelle”, de overhangende rotsen vielen van verre op. En ze was open! In de prehistorie hebben hier mensen gewoond, gebivakkeerd. Niet alleen in de oudheid, zelfs tot 1966!! In een woning uitgehouwen in de rotsen. U kunt een prachtige wandeling maken door de geschiedenis, langs scenes uit het leven van de Homo Erectus, de Neanderthaler en de Homo Sapiens. Fantastisch geïntegreerd in de omgeving. Tegenwoordig heel groen, in vervlogen tijden was de vegetatie wat minder. Een kleine opsomming van de thema’s: wonen, jagen, eten, steenbewerken, verzamelen, geboorte en dood, schilderen en nog veel meer. Aandacht voor de dierenwereld is natuurlijk ook. Overal wordt u beloerd door de toenmalige wilde dieren.
Zeker de moeite waard om een kijkje te nemen.
Ten slotte een wijze les van A (ten) Bri(nk): neem uw rustdag op dinsdag!

Kunst in de prehistorie

Helaas blijft in de Nederlandse aarde bijna geen vergankelijk materiaal bewaard. Wij mogen al blij zijn met een doorboord steentje of kraaltje. Mijn eerste opgraving was in Vledderveen, een heropening van een eerdere opgraving. De projectleider -Jaap Beuker- heeft er in de Nieuwe Drentse Volksalmanak van 1996 een alleraardigst artikel over geschreven. Hij beschrijft het oudste doorboorde sieraad van Drenthe, een groot stuk rode oker in de vorm van (bijna) een hart.
Ik heb altijd met enige jalousie gekeken naar het buitenland. De mooiste kunstuitingen komen er voor. Mens en dierfiguren op wanden, in hout en op bot. Bij het helaas gestopte Museum Technische werken in Groningen kocht ik een aantal jaren geleden een groot aantal replica’s van Europa’s mooiste kunstproducten.
Maar vandaag zou ik een (heleboel) echte aanschouwen. En ik moet u zeggen; “Het was een feestje!” In het Musée National de Préhistoire, aan de Rue du Musée 1 te Les Eyzies vond ik de bizon die aan zijn zijde likt. Gevonden in de abri de la Madeleine en daterend ergens tussen 20.000 en 12.000 voor Chr. Het is het versierde gedeelte van een speerwerper. U weet wel, een stok die gebruikt werd om een speer veel verder te werpen dan een mens normaal gesproken kan doen. Ze is gemaakt van rendier gewei en meet 10,5 centimeter. Het lijkt alsof de bizon een kriebelende vlieg(en) van zijn zijde wil verjagen. De kunstenaar (!) heeft het dier in zijn beweging getroffen. Een waar meesterwerk.
Ik dacht altijd dat de bizon de enige in zijn soort was. De vitrine was echter gevuld met meerdere exemplaren, allen net niet zo mooi als mijn lievelingswerk, maar toch zeer de moeite waard om te aanschouwen. Dat geldt voor het hele museum, fantastisch. Hier houd ik van, volle vitrines, ontelbare artefacten gerangschikt op functie en op vindplaats. Zo vindt u bijvoorbeeld alle vondsten van een bepaalde grotopgraving bijeengebracht. Diverse thema’s komen aan de orde waaronder “kunstuitingen”. Honderden bewerkte objecten, maar geen één zo mooi als “mijn” bizon!
Puntje van kritiek, ik blijf tenslotte Nederlander, de verlichting kan veel beter en het sterk weerspiegelend glas maakt het maken van een scherpe foto onmogelijk.
Onvergetelijke dag!
En waar blijft je verhaal over de grot van Roufuignac? Ze bleek definitief gesloten te zijn, één dag voor mijn aankomst!! Merde!

Altamira, even mooi als geheimzinnig

Het had zomaar weer een droom van me kunnen zijn, een prehistorische grot ontdekken met mijn dochter. Zowel het eerste als het tweede heeft helaas niet zo mogen zijn. Het overkwam in 1879 Sautuola en zijn dochter Maria wel! De welgestelde boer uit de omgeving had een brede interesse in de historie van zijn woonomgeving. Hij verzamelde altijd al artefacten, maar het was pas tijdens de wereldtentoonstelling in Parijs (1878) dat hij voor het eerst kennismaakte met artefacten en kunst uit Franse grotten. In de vaste overtuiging dat deze bij hem in de buurt ook te vinden waren, toog hij huiswaarts. Een jaar later was het al raak. Een spleet in de rotsen werd groter gemaakt en de kleine Maria kroop naar binnen, in het schijnsel van het licht zag ze stieren op de wand. Sautuola begon direct -zo ging dat in die tijd- met opgraven en ontdekte diverse artefacten.
Tot zover de ontdekking. De mijne was veel minder avontuurlijk, een blauw fietsje, geel hesje en een helm, steile heuvels en veel gepuf. De tour de France is een beetje veel gevraagd, maar de ronde van Spanje kan ik inmiddels aan. Gespierde kuiten en gewend aan het voortrazend verkeer.
Het eerste wat ik zag was een betonnen gebouw, groot en lelijk. Weinig architectuur, twee horizontaal uitstekende betonnen panelen. Plotseling verdween mijn aanvankelijke scepsis. Het gebouw doet sterk denken aan een grot met overhangende delen. Eigenlijk best wel passend. Oordeelt u zelf!
“U bent nog geen 65, hè”, sprak de vriendelijk lachende kassière. Nadat ik haar uitvoerig bedankt had voor het compliment, toonde ik haar mijn paspoort. “Ooh”, met een blos op haar wangen -vrijheid van de schrijver- mocht ik daarna gratis naar binnen. De dag begon goed!
Binnenin hoefde ik maar tien minuten te wachten voordat ik de grot met de schilderingen binnen mocht. Het bezoekers aantal ligt hier lang niet zo hoog als in Lascaux. Samen met een klein groepje liet ik me verrassen. In de grote hal aanschouwde ik veel kleurrijke bizons aan het plafond. Zorgvuldig de welvingen van de rotsen volgend. Herten in overvloed, allen ingekleurd. De eerste schilderingen dateren van 40.000 jaar geleden. Hun silhouet is dan alleen met houtskool omtrokken. Modern aangelegde paden -net als Lascaux is de echte grot dicht en is dit een reproductie- voeren u langs de verschillende figuren. Ook hier weer een paar opvallende zaken. Mysterieuze wezens, gecomponeerd uit diverse bestaande dierlijke elementen en de wederom -al even geheimzinnige- merkwaardige tekens op de wand. Ik zie er mogelijkerwijs een plattegrond in, maar men weet er de betekenis niet van.
Als ik een plaatje in een boek zie van de bizons zijn ze altijd heel sterk van kleur, zelfs een beetje paars. Prachtig uitgelicht en met een geweldig apparaat geschoten. In werkelijkheid zijn ze iets fletser, mijn plaatjes zijn zonder flits geschoten en met een simpel telefoon toestel.
In het museum verder natuurlijk aandacht voor de vondsten, een prachtige film over de grot en haar bewoning door de eeuwen heen, ze eindigt met de ontdekking door Maria en haar vader.
We zijn er nog niet. Buiten gaat de tour verder. Het was nog niet zo laat, het weer schitterend en ik in een opperbeste stemming slenterend door de mooie omgeving. Plotseling stond ik voor een expositiehuis. Geen toerist te bekennen, de dames binnen blij eindelijk iemand te zien. Tot mijn verrassing ging de tentoonstelling over Göbeklitepe, een mysterieus heiligdom in het Zuidoosten van Turkije en dat hoog op mijn lijstje staat. Oude zwart-wit foto’s die mij uitnodigden snel langs te komen.
Naast de tentoonstellingsruimte ligt de oorspronkelijke ingang van Altamira. Ontdaan van haar vroegere schoonheid, achter een hek en voorzien van beton en een zware ijzeren deur. Geen toerist te vinden, behalve ik dan. Een plaats die u zeker moet bezoeken, dichter bij de oorsprong van het gebied kunt u niet komen!
Op u weg naar de uitgang passeert u nog zo’n hekwerk. Niet zo lang geleden werd hier nog een grot gevonden. Bezaaid met menselijke beenderen en grafgiften. Uit de Bronstijd!
Ik ben ervan overtuigd dat er nog veel meer te ontdekken valt hier in de streek. Misschien wel als u er met uw dochter rondwandelt!

Keyphrase: Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten, Prehistorische grotten,